|
Andrzej Bobkowski – Chuligan wolności
w
warszawskich Łazienkach Królewskich
Wystawa Andrzej
Bobkowski – Chuligan wolności przygotowana przez Towarzystwo
Opieki nad Archiwum Instytutu Literackiego w Paryżu wspólnie z Muzeum Wychodźstwa
Polskiego im. Ignacego Jana Paderewskiego zostanie otwarta 15 kwietnia
2008 roku o godz. 14.00. Wystawę będzie można oglądać w
Łazienkach Królewskich w gmachu Podchorążówki od 15 kwietnia do 31 sierpnia
2008 roku.
Człowiek
wolny, intelektualista, pisarz i poeta naprawdę wolny, który chce być wolny,
będzie do końca tego świata miał coś z chuligana
– Andrzej Bobkowski
Wcale
nie jest tak trudno opisać rzeczy dostrzeżone. O wiele trudniej jest dostrzegać.
Prawdziwy pisarz to nie ten, który dobrze pisze – to ten, który najwięcej
dostrzega.
Szkice
piórkiem,
sierpień 1944
Jestem
nareszcie wolny, tak wolny, iż mogę nawet swobodnie umrzeć z głodu. Pozwolą
mi. I to jest to najwspanialsze uczucie. Intensywnością
tego radosnego poczucia i zarazem jego niedorzecznością mierzę stopień
przerażającego już «zesklawizowania się» człowieka dzisiejszej Europy.
Na
tyłach, Kultura
16/17, 1949
Prawie
60. lat temu Andrzej Bobkowski na stałe opuścił Europę.
Kim
był ten kontrowersyjny pisarz, wieczny tułacz, niepoprawny awanturnik, który
zafascynował największe umysły polskiej emigracji, a do dziś nie zaistniał
w powszechnej świadomości? Kimś, obok kogo nie można było przejść obojętnie.
Bobkowski albo kogoś oczarował od pierwszego spotkania albo zirytował. Mogło
być też odwrotnie: najpierw zirytował, potem zachwycił. W grę wchodziły
niemal tylko te dwie postawy. Nic pomiędzy. To samo dotyczy jego twórczości.
Andrzej
Bobkowski (1913-1961) - pisarz i eseista, niemal całe dorosłe życie przeżył
poza Polską najpierw we Francji, potem w Gwatemali. Był w zasadzie autorem
jednej książki - SZKICÓW PIÓRKIEM - które opublikował Instytut Literacki w
Paryżu w 1957 roku. "To jedna z najważniejszych książek opublikowanych
przez Instytut. I to nie tylko ze względu na jej wartości literackie, ale także
z powodu zawartych w niej bardzo interesujących refleksji dotyczących oceny
sytuacji politycznej po przegranej wojnie" - podkreślał Jerzy Giedroyc.
Bobkowski zostawił też sztukę teatralną CZARNY PIASEK (1959) oraz sporo
opowiadań, szkiców i notatek rozsianych po różnych czasopismach. Jego utwory
prozą ukazywały się nie tylko w paryskiej Kulturze i londyńskich Wiadomościach,
ale również w prasie krajowej. W latach 40. publikował m.in. w Tygodniku
Powszechnym, Dziś i Jutro, Twórczości i Nowinach
Literackich. W 1970 roku nakładem Instytutu Literackiego w Paryżu wyszedł
tom szkiców i opowiadań COCO DE ORO, gdzie trafiły teksty zamieszczane w Kulturze.
W
2001 roku ukazał się wybór z tekstów pisarza Potłuczona mozaika.
Andrzeja Bobkowskiego myśli o epoce. Wybór korespondencji z Anielą
Mieczysławską w 2003 roku wydało Wydawnictwo Ruta. W ostatnich latach w
Bibliotece Więzi ukazały się: Z dziennika podróży, Listy
do Tymona Terleckiego i Zmierzch. Wydawcy planują kolejne edycje z
twórczością Boba.
W
6 specjalnie zaaranżowanych salach warszawskiej Podchorążówki będzie można
zobaczyć po raz pierwszy udostępnione dokumenty, rękopisy, młodzieńcze
dzienniki i zdjęcia pisarza z ze zbiorów prywatnych i Archiwum Kultury.
Wystawie towarzyszy prezentacja multimedialna, pokaz filmów
dokumentalnych i cykl spotkań o Andrzeju Bobkowskim. Bobkowski miał też dwie
wielkie pasje jazdę rowerem i modelarstwo samolotowe. Tym jego pasjom od dzieciństwa
towarzyszyła ta największa – pisanie dziennika. Pierwsze to Szkice piórkiem
zwane przez niektórych Biblią dla rowerzystów, a potem Z notatek
modelarza. Oba dzienniki opublikował Jerzy Giedroyc w Instytucie
Literackim.
Duży
fragment wystawy poświęcony jest Barbarze z Birtusów Bobkowskiej, żonie
Andrzeja. Dla
przyjaciół i uczniów Andrzeja z klubu aeromodelistów
po jego śmierci tłumaczyła m.in. fragmenty Notatnika modelarza,
Czarny piasek, Lourdes i
esej Czapskiego Querido Bob.
Zaczęła
porządkować manuskrypty męża, podsyłała je do Maisons Laffitte.
Korespondowała z pisarzami: Tymonem Terleckim, Mieczysławem Grydzewskim,
Kazimierzem Wierzyńskim, a przede wszystkim z Jerzym Giedroyciem. W 1970 roku
opowiadania i eseje Bobkowskiego wydane zostały w tomie Coco de Oro. Bez
wątpienia duża w tym zasługa Basi. Nieustannie przypominała Giedroyciowi, a
nawet nalegała, że ten tom powinien się ukazać właśnie w bibliotece
Instytutu Literackiego, bo Jędrek był autorem Kultury.
Byłoby
moim najgorętszym pragnieniem, aby przetłumaczyć jeszcze jedną z nowel. Mam
już jedną wybraną. Jeśli zdołam, to umrę spokojniejsza, że choć to dla męża
zrobiłam. Może jestem pomylona, bo jak już pisałam, robię to jakby „na
nic”, lecz trudno. Gdyby nasi przyjaciele wiedzieli w jak trudnych warunkach.
Pracę zawodową mam zajmującą, lecz bardzo wyczerpującą, bez wakacji od
dziesięciu już lat, a że nie jestem businesswoman, więc tylko kotki syte.
Aby te tłumaczenia robić, nie odpoczywam w sumie w ogóle.
Barbara
Bobkowska do Tymona Terleckiego, 8 stycznia 1972
Byli
sobie przeznaczeni
Zawsze
pozostawała w jego cieniu, ale była jego wielką miłością i podporą. Jerzy
Giedroyc mówił, że to było idealne małżeństwo. – Ona o niego dbała, on
się nią opiekował, byli sobie przeznaczeni – wspominał Redaktor Kultury.
Basia
przeżyła męża o 21 lat. Mimo próśb i nalegań rodziny nigdy nie wyjechała
z Gwatemali, chciała umrzeć i być pochowana obok
Jędrka. Nie chciała też opuścić małego domku, gdzie mieszkali: Tu wszystko
jest pełne Jędrka i naszego wspólnego życia – mówiła. Nie umiała
się rozstać z książkami.
Barbara Bobkowska zmarła
we wrześniu 1982 roku, została pochowana obok męża.
Autorkami scenariusza są Joanna Podolska i
Agnieszka Mitkowska. Projekt graficzny jest dziełem Hanny Milanowicz.
Wystawa
zrealizowana dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Andrzej
Bobkowski – Chuligan wolności
Muzeum
Wychodźstwa Polskiego im. Jana Ignacego Paderewskiego
Łazienki
Królewskie – Podchorążówka
Wystawa
czynna 15 kwietnia – 31 sierpnia 2008 roku od wtorku do niedzieli od godz. 9
do 15.30. Wstęp wolny.
******
Informacje: 10 kwietnia,
2008.
|